Vader Abraham bij de TROS
Racistische carnavalskraker op tv
16 januari 1975
In januari 1975 barste een ogenschijnlijk onschuldig TROS-carnavalsfeest uit in een nationale rel. Vader Abraham zong een nieuw lied — en ontketende beschuldigingen van racisme, Kamervragen en diplomatieke woede. Was dit onschuldige lol of het dieptepunt van de ‘vertrossing’?
Het open bestel wordt nu consequent verwezenlijkt. Op korte termijn betekent het een ernstige verstoring van de zendtijdverdeling, die ten koste gaat van andere zendgemachtigden. Op langere termijn werkt groei van de louter amusante TROS een programmabeleid in de hand, waarin meer op kijkcijfers dan op ideeën wordt gelet. Het woord „vertrossing” is er al voor uitgevonden. Het succes van de TROS is geen winst voor ideële massacommunicatie.
Leeuwarder Courant, 30 november 1973
Dit omroepbestel blijkt de kiem in zich te hebben gedragen van een „vertrossing”. Deze term, oorspronkelijk meen ik afkomstig van tv-criticus Wim Jungman, is langzamerhand gemeengoed geworden. Er wordt mee bedoeld dat het tv-scherm meer en meer ten dienste komt van het volkomen pretentieloze amusement, zonder verdere aspiraties. De TROS is hiermee begonnen en is er door groot geworden.
Philip van Tijn in Het Vrije Volk, 1 december 1973
Plat volksvermaak
Geen obscure popbandjes of hoogdravende opera. Nee, bij de TROS waren het artiesten van eigen bodem die de toon zetten. De omroep, voortgekomen uit het populaire TV Noordzee, bood graag een podium aan Nederlandstalige artiesten. Al vanaf de start kreeg de TROS kritiek op dit ‘platte volksvermaak’. Onder critici werd de term ‘vertrossing’ graag gebezigd, om aan te geven dat programma’s steeds meer pretentieloos amusement zouden brengen. Bij de TROS werd de term juist omarmd: televisie maken voor het publiek, daar ging het om. Volksmuziek paste daar perfect bij. Naast concerten werd ook Op losse groeven uitgezonden, waarin Chiel Montagne vanuit heel Nederland de laatste smartlappen en carnavalskrakers liet horen.
Het was nog maar januari toen de TROS het programma Het hele jaar carnaval uitzond. Het legendarische duo Johnny Kraaykamp en Rijk de Gooyer zouden hun nieuwe hit Vaders’ fanfare ten gehore brengen. Ook André van Duin, De Kwinks, de Kermisklanten, Hanny en de Rekels en Vader Abraham zouden optreden. Laatstgenoemde was de artiestennaam van Pierre Kartner, die al succes had geboekt met enkele ontroerende liedjes als Zou het erg zijn lieve opa en Kinderogen. Maar ook had hij enkele spottende nummers op zijn naam staan, waarin vooral PvdA-politicus Joop den Uyl het moest ontgelden (Hallo, mijnheer den Uil je onderbroek is vuil, Den Uyl is in den olie).
donderdag 16 januari 1975, 20.21 uur
Het hele jaar carnaval, Nederland 1 (TROS)
De uitzending
In Het hele jaar carnaval mag Vader Abraham zijn nieuwste hit ten gehore brengen: Wat doen we met die Arabieren hier. De melodie is geleend van She’ll be coming round the mountain, de teksten zijn echter fonkelnieuw. Een greep uit de liedteksten:
‘En wat doen we met die Arabieren hier. Want ze zijn niet te vertrouwen bij onze mooie vrouwen. En wat doen we met die Arabieren hier’. (…) ‘We hebben toch een auto, dat autootje heet Daf, daar kan zo’n dikke Arabier niet in. (…) ‘Wij houden van de gein en van plezier, maar komen ze aan Nederland, dan kookt ineens ons bloed. Zo’n rijke Arabier die hoort hier niet.’
Ergernis over dat ellendige Het hele Jaar Carnaval, een uitzending van de platenindustrie, bier-bedrijvigheid, feestneuzenhandel, componisten en tekstdichters in door de TROS (maar straks ook door de AVRO en anderen) welwillend ter beschikking gestelde zendtijd. Het levend decor van het laagland der Nijmeegse narrinnen en narren genoot met volle teugen.
Wim Jungman in Het Parool, 17 januari 1975
De kamerleden Roethof en Kosto (PvdA) hebben minister Van Agt (justitie) gevraagd een vervolging tegen de zanger in te stellen wegens overtreding van artikel 137C van het Wetboek van Strafrecht (…). Buitenlandse zaken verklaarde zoals gemeld, geërgerd en verontwaardig te zijn door het lied ‘dat getuigt van wansmaak, en dat is zacht uitgedrukt’, zoals een woordvoerder opmerkte. Consul Rabani van Koeweit noemde de tekst maandag al racistisch en fascistisch.
Tubantia, 22 januari 1975
25.000 exemplaren vernietigd
Het carnavalsfeestje van de TROS was ergerniswekkend geweest, oordeelde de tv-criticus van Het Parool de dag erna. ‘Het was een uitzending van de platenindustrie, bier-bedrijvigheid en feestneuzenhandel’. De tekst van Vader Abrahams nieuwste hit was nog geen onderwerp van discussie. Dat gebeurde pas toen een paar dagen erna het Nederlandse Palestina-comité zich uitsprak. Het was discriminerend, ‘om niet te zeggen racistisch’. Namens bijna 100.000 Arabische arbeiders in het land veroordeelden ze deze ‘commerciële stemmingmakerij’.
In TROS Aktua mocht Mahmoud Rabbani, de consul van Koeweit, aanschuiven. Het was nog geen jaar nadat hij met een ander liedje over Arabieren was geconfronteerd: Kielekiele Koeweit van Farce Majeur. Kon hij er destijds nog enigszins om lachen, dit keer was hij fel. Het was pure provocatie, dat ordinair kleutergeschrijf met racistische elementen. Vader Abraham, ook in de studio aanwezig, verdedigde zich: liedjes schrijven was nou eenmaal zijn werk. Bovendien had-ie ook Surinaamse vrienden, zei hij later nog.
Na de uitzending van TROS Aktua durfden meer mensen te stellen: Vader Abraham was een racist. De minister vond het nummer ‘wansmaak’ en de NOS boycotte het nummer op radio en televisie. Kamerleden riepen op om de artiest en de TROS-medewerkers van de uitzending voor de rechter te slepen. Een week na het optreden stuurde Vader Abraham een excuustelegram naar consul Rabbani, maar dat was mosterd na de maaltijd. De platenmaatschappij had inmiddels besloten de single uit de handel te nemen. Alle 25.000 gemaakte exemplaren werden vernietigd.
Nog één keer bracht Vader Abraham het gewraakte Arabierenlied nog ten gehore, bij een carnavalsfeest in Veendam. Ruim 1200 carnavalsvierders zongen luidkeels mee. Van strafvervolging werd uiteindelijk afgezien. De populariteit van Vader Abraham nam weer toe als hij zich een paar jaar later positiever uitliet over een ander volk: de smurfen.
5x TROS
1. Een beetje vieren (1966)
Omroepster Mary Schuurman kondigde nerveus het eerste programma van de TROS aan op 2 oktober 1966: Een beetje vieren. De titel paste perfect bij de bonte verzameling aan liedjes, sketches en andere optredens. De vijf andere omroepen keken hier met argusogen naar: hun zuilen begonnen scheuren te vertonen.
2. Mr. Ed, het sprekende paard (1968)
De TROS vulde haar zwaarbevochten zendtijd met veel (aangekocht) amusement. Critici vroegen zich hardop af: is televisie voor dit soort pulp bedoeld? De gebeten hond bleek het sprekende paard Mr. Ed. Deze Amerikaanse serie kwam nog uit de inboedel TV Noordzee. Het was ‘het slechtste programma op televisie’, aldus de tv-recensent van Het Parool.
3. Op losse groeven (1971)
Met speciale uitzendingen over kindsterretje Heintje, de Heikrekels en Corry en de Rekels, begon de TROS in 1971 met het smartlappenprogramma Op losse groeven. Het was het begin van een reeks aan muziekprogramma’s, die als springplank dienden voor Nederlandstalige artiesten.
4. TROS Aktua (1974)
Om door de andere omroepen toch een beetje serieus genomen te worden, begon de TROS in 1974 met een eigen actualiteitenprogramma: TROS Aktua. Snel, flitsend en met pakkende onderwerpen over criminaliteit en veiligheid. De TROS bleek niet alleen plat en visieloos, maar ook nog eens rechts!
5. De Vlieg (1977)
Het was net zo duur als zes afleveringen van Op losse groeven, maar toch kwam de TROS in 1977 met een prestigieus tv-drama. De Vlieg, naar een verhaal van de Franse schrijver Guy de Maupassant, kreeg lovende kritieken. Regisseur Jan Keja won er een Emmy Award voor, als eerste Nederlander ooit. Dat de TROS dit had voortgebracht, deed de wenkbrauwen fronzen.
Bekijk meer beeldbepalende momenten uit 75 jaar tv:
© 75 Jaar TV / Menno Woudt (2026) Alle beelden behoren tot de rechthebbenden