Zeg ‘ns Aaa

Lachen op doktersadvies

1 januari 1981

Lachen is gezond, en de televisie kan daarbij helpen. Na wisselende successen kwam de VARA er weer bovenop met Zeg ‘ns Aaa. De dokterskomedie bleek het beste medicijn tegen chagrijn.

Vrouwelijke huisarts
Het schrijversduo Alexander Pola en Chiem van Houweninge had al eerder twee comedy’s voor de VARA gemaakt. Na drie seizoenen Ieder zijn deel (succesvol) en één seizoen Cassata (minder succesvol) mochten ze voor de derde keer aan de slag. Dat zou hun grootste succes worden: Zeg ‘ns Aaa. Voor de nieuwe comedyserie putten ze uit hun eerdere werk. Een situation comedy rondom een gezin, met uitgesproken karakters én een huishoudster gespeeld door Carry Tefsen, zoals ze ook al in Ieder zijn deel had gedaan.

Het was actrice Annet Nieuwenhuijzen die tegen Chiem van Houweninge zei: “Zou het niet eens leuk zijn om een serie te maken over een vrouwelijke huisarts?” En zo geschiedde. De vrouw (en latere medeschrijfster) van Van Houwinge groeide op met een vader als huisarts en had tal van anekdotes. De medische handelingen werden tijdens het schrijven ook aan artsen getoetst. Hoofdpersonage was een vrouwelijke huisarts, progressief als de VARA ook was. De rol van dokter Lydie van der Ploeg werd gespeeld door serieus toneelactrice Sjoukje Hooymaayer. “Een buitenkansje”, noemde regisseur Nico Knapper dat. In een interview vooraf waarschuwde hij dat Zeg ‘ns Aaa geen lachsalvo’s zou veroorzaken, maar vooral herkenbare situaties zou laten zien.

donderdag 1 januari 1981, 20.17 uur
Zeg ‘ns Aaa, Nederland 2 (VARA)
Aantal kijkers: 2.760.000 kijkers

De uitzending
Op nieuwjaarsdag klinkt de tune van de nieuwe comedyserie voor het eerst in de huiskamers. ‘Ik heb pukkels op mijn armen, vreemde krampen in mijn darmen en een kriebel in mijn keel…’. Na een lange dienst komt Lydie van der Ploeg eindelijk thuis, waar haar twee kinderen en huishoudster Mien Dobbelsteen (Carry Tefsen) haar opwachten. Ze heeft net haar eerste ‘BOM-baby’ ter wereld gebracht. “Bewust ongehuwde moeder”, legt de dochter uit. “Neem mij een beetje in de maling”, lacht Mien het uit. “Jij bedoelt, KI. Kunstmatige insinuatie!” Het eerste grote lachsalvo uit het publiek is een feit. “Ze neuken wel gewoon, maar ze willen niet bij elkaar blijven”, vult de dochter aan.

Na de eerste vooruitstrevende scène verschijnt de love interest in beeld: dokter Hans Lansberg, gespeeld door Manfred de Graaf. In de tweede aflevering verschijnt Koos, de man van Mien Dobbelsteen. Hij gaat door zijn rug en kan terecht bij… precies ja. 

Acht miljoen kijkers
In de pers werd er, als er al over geschreven werd, weinig enthousiast verteld over Zeg ‘ns Aaa. Te overdreven, te ongewoon, te saai. Regisseur Nico Knapper schreef meteen een ingezonden brief naar de krant: “Zijn jullie nu gek of het publiek?” De serie bleek geliefd bij de kijkers, met oplopende kijk- en waarderingscijfers. Een tweede seizoen volgde, en een derde, en een vierde…

Het werden uiteindelijk twaalf seizoenen, 212 afleveringen in totaal. Zeg ‘ns Aaa mocht zich al snel de meest succesvolle Nederlandse comedyserie ooit noemen. Halverwege de jaren tachtig keken er per aflevering zo’n acht miljoen mensen. In 1984 won de serie de Gouden Televizierring. Bij de honderdste aflevering was VARA-voorzitter Marcel van Dam zo enthousiast, dat hij besloot tijdens de opnames in beeld te lopen om de cast te feliciteren. Nóóit een goed idee om zonder afspraak bij de dokter te verschijnen.

De makers verklaarden het succes zelf door de vele herkenbare scènes. De dokter werd in de loop van de seizoenen richting bijrol gedrukt, want het was het echtpaar Koos en Mien Dobbelsteen dat de harten van de kijkers had veroverd. De een vanwege zijn onhandige pech, de ander vanwege haar beroemdste zinnetje met knarsend geluid: “Met de assistente van dokter Van der Plóóééég!” In tegenstelling tot veel andere comedy’s waren de opnames voor een live-publiek. Elke lach was echt, zwoer regisseur Knapper. 

Door het succes vergroeiden de acteurs tegen wil en dank met hun personage. Sjoukje Hooymaayer moest in het ziekenhuis benadrukken dat ze zelf géén dokter was. Hans Cornelisse, die de rol van zoon Gert-Jan speelde, kreeg babysokjes toegestuurd toen hij in de serie vader was geworden. Carry Tefsen wás twaalf jaar lang Mien Dobbelsteen. De populariteit was ook voor bedrijven en organisaties interessant. Zo stond er in een aflevering plots een nieuwe IKEA-bank centraal. De discussie over sluikreclame was opgelaaid. Een jaar later konden garnalenhandelaren niet lachen om de serie. Een aflevering waarin de personages ziek waren geworden door giftige garnalen te eten, zorgde de dagen erna meteen voor een daling in de verkoop.

De teleurstelling bij het publiek was groot toen in 1992 het einde werd aangekondigd. Een paar keer maakten ze een comeback. In het theater zorgde dat tussen 2003 en 2004 voor volle zalen. Bij een nieuwe reeks afleveringen op RTL4 in 2009 zorgde dat vooral voor ongemak bij de kijkers en de spelers zelf. De serie moest jonger, dynamischer en pikanter. Voor de teleurgestelde kijker was er maar één remedie: op doktersadvies herhalingen kijken van Zeg ‘ns Aaa.