Juliana bij Barend Servet

Geschil om vorstin die spruitjes schilt

14 december 1972

De televisiemakers van de VPRO hadden een hekel aan spruitjeslucht en braaf burgerlijkheid. Een persiflage van de koningin die huiselijk spruitjes schilt, viel bij de brave burgers niet goed: zij hadden een appeltje met de makers te schillen.

Ophef van de makers van Hoepla
Het was inmiddels vier jaar na de Hoepla-heisa op televisie. Het veelbesproken bloot, de maatschappelijke opwinding en de ruzie met het VPRO-bestuur was langzaam vervaagd. De tv-kijker was inmiddels al meer (bloot) gewend en ook de VPRO durfde de grenzen steeds verder op te zoeken. De bedenkers van Hoepla kregen daarom het verzoek een nieuwe show te maken. Wim T. Schippers, Gied Jaspars en Wim van der Linden zouden samen met regisseur Ruud van Hemert de ‘merkwaardigste show ooit’ maken. 

Dat werd De Fred Haché Show. De Haagse komiek Harry Touw mocht de titelrol vervullen, IJf Blokker werd gecast als zijn assistent Barend Servet. Er werd groots uitgepakt – een aflevering kostte zo’n 30.000 gulden. Het werd een anti-show, waarin alle televisiewetten werden bespot. Er was een showtrap, maar dan de andere kant op. Er was een quiz, met vragen als: ‘Welke kleur heeft een auto?’ De winnares kreeg geen boeket bloemen maar een vaste kamerplant. Interviews waren er in de rubriek ‘Met Fred Haché op de Canapé’, waarbij regelmatig de camera scheef stond of er een lampenkap voor de gast stond. In de eerste aflevering trad zelfs een Britse zangeres op, al praatte Fred Haché daar na enige tijd vrolijk doorheen. Niet alles kon en mocht, ook niet van de VPRO. Zo werd een interview met God op voorhand geschrapt. “God wou wel, de VPRO alleen niet”, verklaarden de makers naderhand.

Je vond het fantastisch, of je vond het niets. Scheldtirades, poep en bloot waren vaste onderdelen van de show. Het was een paar jaar ervoor nog ondenkbaar op televisie, maar de reacties op een vijftal naakte danseressen waren beperkt. Na zes afleveringen van De Fred Haché Show was het vervolgens de beurt aan Barend Servet in Barend is weer bezig. De vertrouwde elementen waren weer aanwezig, maar met één noviteit: een blote man. Terwijl een muzikant op zijn viool speelde, stormde een man zonder broek naar hem toe: ‘Kunt u niet ophouden? Ik kan het zelf niet eens ophouden!’ De eerste piemel op televisie zorgde voor ophef, al zou een week later blijken dat er één onderwerp nog gevoeliger ligt dan bloot.

donderdag 14 december 1972, 21.50 uur
Barend is weer bezig!, Nederland 2 (VPRO)
Aantal kijkers: circa 5 miljoen

De uitzending
Barend Servet is afgereisd naar het paleis voor een interview. In de kamer zit koningin Juliana, met een mes in haar hand en een bak op schoot. ‘U zult wel denken, wat zit onze vorstin nu te doen. Nou, gewoon spruitjes schoon te maken, dat vind ik leuk werk. En dat is nou een karweitje dat ik mij door niemand uit de handen laat nemen.’ De vorstin benadrukt dat ze net zo normaal is als de ‘gewone volksmensen’. Ze laat sherry aanrukken om het gesprek wat gezelliger te maken. Barend Servet stelt de ene vraag na de ander (‘Heeft u altijd al koningin willen worden?’ ‘Hoeveel verdient u?’). De koningin heeft inmiddels behoefte aan iets sterkers en roept de ober om drie pils en een dubbele jonge. Als de republiek ter sprake komt, wordt Barend Servet de deur gewezen. 

Later in de uitzending maakt koningin Juliana nog een keer haar opwachting. Dit keer zingt ze in de studio het Wilhelmus, woest als het publiek halverwege mee gaat zingen. ‘Dat noemt zich nou landgenoten.’ 

Dreigbrieven en bedankjes
Majesteitsschennis! Dat de vorstin, gespeeld door Truus Gesink, zo te kakken werd gezet, was erger dan al het bloot bij elkaar. Hoewel koningin Juliana haar imago als gewone vrouw die dicht bij de mensen staat zelf nastreefde, was haar afschilderen als spruitjes schillende huisvrouw een brug te ver. Al een dag later werd het programma in de ministerraad besproken. Kon de overheid de knop niet omdraaien als zo’n walgelijke scène werd uitgezonden, vroeg een minister zich af. Er werd een onderzoek ingesteld en er werd zelfs gedreigd de zendtijd van de VPRO in te trekken. Het comité Anti-beeldbuisvervuiling verzamelde 30.000 handtekeningen om het programma van de buis te krijgen. Ondertussen verloor de omroep ruim 2000 leden. De makers ontvingen dreigbrieven (en zelfs een bommelding), maar ook bedankjes voor de vermakelijke persiflage.

De VPRO bleef achter de makers staan. De omroep kreeg uiteindelijk enkel een berisping van de minister. Een ‘goede bron’ meldde dat de koningin zelf zich niet beledigd voelde. Na vijf shows viel alweer het doek voor de ‘Barend Servet-show’. Acteur IJf Blokker had nog jaren erna succes met zijn typetje Barend Servet, zowel op televisie in officieuze opvolgers van het programma, als in evenementen. Veelal mét blote dames erbij.