De Fabeltjeskrant

Kindertelevisie met een boodschap

29 september 1968

Het was nieuw, leerzaam en kleurrijk: de kijkbuiskinderen werden graag voorgelezen uit De Fabeltjeskrant. In het Grote Dierenbos werd het beestje bij de naam genoemd, want ‘dieren zijn precies als mensen’.

Franse fabels
De Fabeltjeskrant was oorspronkelijk bedoeld als tijdelijke invulling voor de kinderprogrammering. Pipo de Clown zou er een jaar tussenuit gaan (elke clown verdient een sabbatical) en Barend de Beer werd een lange winterslaap gegund. De NTS ging op zoek naar een opvolger en kwam terecht bij televisieproducent Thijs Chanowski. Hij had jaren ervoor enkele filmpjes gemaakt met dierenpoppen, op basis van Franse fabels. Voor een nieuwe reeks was haast geboden: binnen een maand moest het programma op zender gaan. Poppen en decors werden ontwikkeld en voor de teksten werd Leen Valkenier aangetrokken. Bekende toneelspelers werden gestrikt om de stemmen in te spreken.

zondag 29 september 1968, 18.55 uur
De Fabeltjeskrant, Nederland 1 en 2 (NTS)

De uitzending
Op twee zenders tegelijk is de eerste aflevering van De Fabeltjeskrant te zien – en dan ook nog eens in kleur! Meneer De Uil heet de ‘lieve kijkbuiskinderen’ welkom en brengt het laatste nieuws uit het Grote Dierenbos. Uitgesproken types als juffrouw Ooievaar, Bor de Wolf en Ed en Willem Bever maken voor het eerst hun opwachting. De aflevering duurt slechts vijf minuten (waarvan er één minuut al opging aan de fameuze intro). De dagen erop zou het programma elke avond vlak voor zevenen te zien zijn.

Kindertelevisie met een boodschap
“De Fabeltjeskrant viel op door de bijzonder mooie kleuren”, oordeelde de tv-recensent van Nieuwsblad van het Noorden de dag na de eerste uitzending. Voor wie een kleurentelevisie had, was het een van de eerste programma’s die kleur bracht op het scherm. Met een vast uitzendtijdstip, dagelijks en op twee netten, werden de dieren vertrouwde gezichten in de huiskamer. Dat er af en toe een hand van een poppenspeler zichtbaar was, brak de magie niet.  

De eerste afleveringen waren nog sterk gebaseerd op de Franse fabels, met een duidelijke boodschap aan het einde. Al snel kreeg schrijver Leen Valkenier de vrije hand. Het moralistische toontje verdween en nieuwe dieren deden hun intrede in het bos. Vooral Ed en Willem Bever, twee bouwvakkers met een Rotterdams accent, werden geliefde bosbewoners.

Het was dan wel een kinderserie, kinderlijk waren de dialogen niet. De ‘kijkbuiskinderen’ werden behandeld als jeugdige volwassenen. Dat was nieuw op televisie. Naast de knipoog van meneer De Uil aan het einde van elke aflevering, stikte het van de knipogen naar de echte wereld. Zo eiste Truus de Mier haar rechten op als vrouw in de discussie over ‘emanseplatie’ en kwamen er gastarbeiders uit het ‘Buitenste Buitenbos’. Een omstreden volkstelling in Nederland bracht een ‘grote dierentelling’ naar het bos. Na de opening van de eerste vestiging van McDonald’s in Nederland, konden de dieren fastfood ontdekken in Piets Smikkelpaleis. In 1972 organiseerde De Fabeltjeskrant, gelijktijdig met de editie voor ‘de mensen’, een Songfestival. Omdat juffrouw Ooievaar als jury niet kon kiezen, mochten de kijkers hun winnende lied per post opsturen. Producent Thijs Chanowski ontving ruim 140.000 brieven. Toepasselijk werd ‘ome’ Gerrit de Postduif de winnaar.

Het Grote Dierenbos is meerdere malen in haar bestaan bedreigd door de buitenwereld. Ondanks protest van tv-kijkers kwam De Fabeltjeskrant in 1972 voor het eerst tot een einde, al bleven de herhalingen populair. In 1985 volgde een nieuwe reeks, mede ingegeven door de mogelijkheden het dierenbos financieel uit te buiten. De serie sloeg namelijk ook aan in het buitenland en merchandise bleek uitermate geschikt. Nog enkele malen werden de dieren van stal gehaald, zelfs in 3D-variant. Dat het een van de populairste kinderseries ooit was, is geen fabeltje.