Goede tijden, slechte tijden

De langstlopende soap van Nederland

1 oktober 1990

Met de eerste dagelijkse soap braken voor RTL4 goede tijden aan. Ondanks houterige dialogen en acteurs zonder ervaring, bleek Goede tijden, slechte tijden allesbehalve een zeperd. Miljoenen mensen leefden thuis mee, van cliffhanger naar cliffhanger.

TV maken in hoog tempo
De tijd van onbezorgdheid was voorbij in Hilversum. In een jaar tijd was de eerste commerciële zender, inmiddels van RTL Veronique omgedoopt tot RTL4, een groot succes geworden. Met een marktaandeel van 25 procent scoorde het beter dan de drie publieke netten. Ondanks dat er op financieel vlak nog verliezen werden geleden, investeerde de zender hoopvol en volop in het nieuwe tv-seizoen. Dertig miljoen gulden werd uitgetrokken voor dramaseries van Nederlandse bodem, die producenten John de Mol en Joop van den Ende mochten gaan maken. Eén daarvan sprong in het oog: een dagelijkse serie getiteld Goede tijden, slechte tijden.

Een soap moest het worden – een term afkomstig uit Amerika, waarbij een zeepfabrikant weinig subtiel een programma sponsorde. Voor Goede tijden, slechte tijden werden de scripts gebruikt van de Australische serie The Restless Years, dat eind jaren zeventig enkele seizoenen werd uitgezonden. In de studio’s in Aalsmeer werden 24 verschillende decors gebouwd: van koffieshop tot huisartsenpraktijk en heel veel slaapkamers. Daar stond voor de makers een grote uitdaging te wachten. Er waren namelijk tweehonderd afleveringen besteld, die elke werkdag in de vooravond zouden worden uitgezonden. Dat betekende ook vijf afleveringen per week opnemen. Nog nooit was in Nederland een serie in zo’n hoog tempo gemaakt. “Er is geen tijd om veel te discussiëren”, waarschuwde regisseur Olga Madsen vooraf in De Telegraaf.

Voor de soap werd een mix van ervaren en onervaren acteurs samengesteld. Marlous Fluitsma, Wilbert Gieske en Jette van der Meij speelden de volwassenen. Studenten Antonie Kamerling en Reinout Oerlemans werden van straat geplukt om, na een succesvolle auditie, de rollen van Peter en Arnie te spelen.

maandag 1 oktober 1990, 18.55 uur
Goede tijden, slechte tijden, RTL4

De uitzending
Terwijl Arnie een ontbijt op bed klaarmaakt voor zijn vriendinnetje Linda, staat zijn moeder Laura op Schiphol in de rij te wachten voor de telefooncel. Ze moet naar huis bellen dat zij en haar man Robert eerder terug zijn gekomen van vakantie. “Shit, ze zouden een week wegblijven!”, verzucht Arnie met studentenaccent. Linda moet halsoverkop vertrekken en klopt aan bij haar broer, dokter Simon. Die heeft in zijn praktijk een afspraak met lerares Helen Helmink, die te horen krijgt dat ze ernstig ziek is. Ondertussen wacht Arnie samen met zijn klasgenoot Peter tevergeefs op hun lerares, die te laat is. In tien minuten is al duidelijk dat heel Meerdijk met elkaar verbonden is.

De kijker wordt verder getrakteerd op een vrijpartij in het kopieerhok en heftig nieuws voor Arnie, die hoort dat Laura en Robert na de mislukte vakantie toch gaan scheiden. Maar het is Helen Helmink die de kijker aan het einde van de aflevering in spanning achterlaat, als ze bewusteloos op de vloer wordt aangetroffen. De eerste cliffhanger is een feit.

Verslavend
Wie zich niet had laten inpakken door de soap, zag Goede tijden, slechte tijden vooral als een tv-drama, in de betekenis van ‘iets vreselijks’. Televisierecensenten pasten een oude truc toe om de serie te beoordelen: het beluisteren van een aflevering zonder de beelden te zien. De conclusie was dat de dialogen net zo slecht geschreven waren als de gemiddelde doktersroman. Je zou horen dat de acteurs nauwelijks tijd hadden om te repeteren. Bovendien waren de jonge acteurs onverstaanbaar met hun bekakte accent.

Toch had Goede tijden, slechte tijden een groot voordeel: het was elke werkdag op televisie. Dat werkte verslavend en het kon weleens een hit worden, werd na de eerste aflevering al voorspeld. Er werd meegeleefd met de karakters, die de meest levensontwrichtende zaken meemaken van soms geluk en soms verdriet: huwelijkscrisis, ontluikende liefde, ziekte, ongewenste zwangerschap, auto-ongelukken, moord! Nee, het leven spaarde ze niet.

In een half jaar tijd had de soap een fanbase van twee miljoen trouwe kijkers opgebouwd. Al snel werden nog eens honderden afleveringen besteld van wat weleens de eerste ‘eeuwigdurende serie’ van Nederland kan worden. Goede tijden, slechte tijden bleek een spiegel van het echte leven te zijn, al kon er in Meerdijk toch altijd nét wat meer. In het eerste seizoen dook acteur Bartho Braat eenmalig op als Neil van Dongen, om enkele maanden later terug te keren als vast karakter Jef Alberts. In de jaren die volgden zou Ludo Sanders meerdere malen uit de dood opstaan, wat een geluk was voor zijn vrouw Janine (in de soap en in het echte leven). Al heeft zij zelf ook heel wat meegemaakt, bijvoorbeeld door levend begraven te worden door… zichzelf. Tot op de dag van vandaag is Goede tijden, slechte tijden een vaste waarde op RTL4.