De finale van Idols

Nederland idolaat van talentenjacht

8 maart 2003

Het verse format Idols liet zien dat Nederland stikte van nachtegalen én vals zingende kraaien. De talentenjacht had de juiste toon: hard, eerlijk, hilarisch en vooral meeslepend.

Ongekend harde jury
Na jaren trouwe dienst werden Henny Huisman en zijn Soundmixshow door RTL tijdelijk aan de kant gezet. De zender had namelijk een nieuwe, veelbelovende talentenjacht aangekocht. Het snelle, frisse en vooral jeugdige Pop Idol was in Engeland een ongekend succes geweest. Voor de Nederlandse variant Idols kon iedereen tussen de 15 en 28 jaar zich aanmelden om ’s lands nieuwste idool te worden. Maar liefst 7626 jongeren meldden zich aan, allen in de overtuiging genoeg talent te hebben.

Dat bleek niet het geval. In de eerste uitzending op 1 november 2002 waren de eerste audities te zien, van zowel de talentvolle als (nog veel meer) minder talentvolle kandidaten. Zij stonden oog in oog met een ongekend harde jury. “Je bent de slechtst zingende van de dag”, oordeelde juryvoorzitter Henkjan Smits nadat a capella een nummer van Marco Borsato werd verkracht. Een muzikale ode aan God werd door Jerney Kaagman afgedaan als “perfect voor de EO Jongerendag, maar niet voor ons programma”. Ene Jamai uit Schoonhoven kreeg in de eerste aflevering van Eric van Tijn te horen dat hij “het niet was”. Ook Edwin Jansen vond de uitstraling van de 16-jarige scholier minder. Met hakken over de sloot mocht hij toch door naar de theaterronde.

Binnen vijf weken keken er meer dan twee miljoen mensen naar de vernieuwende, snoeiharde talentenjacht. De jury werd verguisd, maar stiekem werd thuis even hard gelachen om de non-talenten die enkel beroemd wilden worden. Na de audities werd het serieuzer: de 94 kandidaten die wel wat konden, werden teruggebracht naar dertig, om uiteindelijk tien te selecteren voor de liveshows. De normaal zo nuchtere Nederlanders bleken idolaat van de idolen. De studio zat elke zaterdagavond bomvol en de kijkers thuis lieten massaal hun stem horen. Door te sms’en en te bellen konden ze hun favoriete kandidaat helpen – en het commerciële RTL ook. Nadat publiekslievelingen als Dewi Pechler en Hind Laroussi waren afgevallen, bleven er nog twee kandidaten over voor de allesbeslissende finale. De ene was de 15-jarige Jim, de ander Jamai, die in de audities nog bijna was afgewezen.

zaterdag 8 maart 2003, 21.00 uur
Idols, RTL4
Aantal kijkers: 4.937.000

De uitzending
Presentatoren Reinout Oerlemans en Tooske Breugem worden al als supersterren door het uitzinnige publiek onthaald. Ze zijn een beetje zenuwachtig, geven ze toe, door alle gekte in het land. “Maar gelukkig gaat het niet om ons.” Onder nóg harder gejoel komen Jim en Jamai over de rode loper de studio binnen. Er wordt teruggeblikt op de turbulente week die de twee jonge finalisten hebben meegemaakt vol mediaoptredens. Hoogtepunt was een balkonscène in hotel Krasnapolsky op de Dam, met een gillende menigte waar zelfs het koningspaar jaloers op zou zijn. Nederland mag dan in twee kampen zijn verdeeld, de twee jongens vertellen dat het ze niet om de winst te doen is. Ze willen vooral lekker zingen.

Dat mag pas na het eerste reclameblok en de uitleg voor de kijkers thuis, hoe ze hun favoriet bellend en sms’end kunnen steunen. Het kost je zeventig cent, maar je kunt er een auto mee winnen! Jim en Jamai treden elk drie keer op, waarvan de laatste keer met hun eigen single. Was de jury bij de audities nog immer kritisch, alle valse uitschieters van de finalisten worden in de finale goedgepraat. Jim heeft niet alleen de looks maar ook de stem. Jamai heeft dankzij een collectie aan kleurrijke brillen zijn uitstraling flink opgevijzeld. Uiteindelijk doet de mening van de jury er niet meer toe: het publiek thuis heeft de laatste stem.

Terwijl tussen de liveshow en de uitslag op RTL4 een aflevering van CSI wordt uitgezonden, kan op zusterzender Yorin worden gekeken naar de backstageshow. Daarin wordt nog even de staatssecretaris van cultuur geïnterviewd, die had genoten van het ‘verbroederingsfeest’. Met de kandidaten wordt alvast teruggeblikt op het avontuur en de gekte die Idols had veroorzaakt. Na een uur wordt weer teruggeschakeld naar RTL4 voor het finalemoment. Als de lijnen zijn gesloten, worden de winnaars bekend gemaakt… van de auto’s. Daarna staan Jim en Jamai gebroederlijk en gearmd naast elkaar, terwijl Reinout Oerlemans het verlossende woord geeft. “De winnaar van Idols 2003 is geworden… Jamai!” Z’n bril vliegt bijna van zijn hoofd en het publiek gaat uit z’n dak. Half huilend wordt hij gesommeerd om nog een keer zijn nieuwe single ten gehore te brengen. Het kersverse idool van Nederland zingt zijn nieuwste hit Step Right Up. 

Tv-roem
Dankzij zijn gewonnen platencontract werd Jamai’s Step Right Up de best verkochte single van 2003. Pas na zeven weken werd het nummer van de eerste plek verstoten: runner-up Jim wist met zijn single Jamai tóch nog te verslaan. Nog altijd konden ze niet rustig over straat met overal liggen gillende meisjes op de loer. Ze traden door heel het land op en verkochten meerdere malen Ahoy uit samen met de andere deelnemers. Ze moesten opschieten, want er kwam een nieuwe lichting idolen aan: RTL4 had voor eind van het jaar een tweede seizoen aangekondigd.

De grote vraag was dan ook: hoelang blijven de idolen profiteren van hun tv-roem? Niet lang, voorspelden popjournalisten en mediadeskundigen. Ook vanuit de muziekindustrie was kritiek op de manier waarop Idols artiesten lanceerde. Om een échte artiest te worden, moest je jarenlang hard werken en beginnen in de kleine zaaltjes, werd jaloers geroepen. Dat Jim en Jamai eigenlijk nog maar twee pubers van 15 en 16 jaar oud waren, drong pas later door. De Arbeidsinspectie had destijds een ‘oogje dichtgeknepen’. De gillende fans, liefdesbrieven en roddels in de bladen hadden ook bij de andere deelnemers meer teweeg gebracht dan destijds gedacht.

Jim en Jamai gaven de critici ongelijk. Ook ná hun puberteit bleven ze succesvol: in de muziek, op televisie en in de musicalwereld. De deelnemers aan de vijf seizoenen Idols die volgden moesten harder werken voor hun roem. Henny Huisman hoefde niet meer terug te komen met zijn Soundmixshow. Er doken namelijk meer nieuwe talentenjachten op, met vertrouwde gezichten. Henkjan Smits schoof als professioneel juryvoorzitter onder meer aan bij So You Wanna Be a Popstar en Holland’s Got Talent, Eric van Tijn maakte na vier seizoenen Idols nog drie reeksen van X Factor. Zelfs Jim en Jamai zouden jaren later zélf hun opwachting maken in talentenjachten. Dit keer niet als nerveuze kandidaten, maar als jurylid en presentator.