#MeToo bij The Voice

Slachtoffers spreken zich uit

17 januari 2022

De televisie heeft mooie, maar ook minder mooie kanten, die de tv-kijker vaak niet ziet. Zo bleek het achter de schermen bij de tv-hit The Voice of Holland jarenlang een onveilige plek, totdat deelnemers hun stem lieten horen.

BOOS ontdekt misstanden
Het was de Amerikaanse filmproducent en professioneel viespeuk Harvey Weinstein die de #MeToo-beweging in 2017 definitief in gang zette. Slachtoffers van seksueel grensoverschrijdend gedrag durfden zich, veelal jaren later, uit te spreken over het machtsmisbruik, aanrandingen of erger dat ze hadden meegemaakt. Niet alleen in Hollywood, ook in de Nederlandse wereld van kunst en cultuur bleken er Weinsteintjes te zijn. Het waren veelal machtige regisseurs, waarvan het publieke geheim ‘dat ze flirterig waren’ eindelijk werd openbaard als ongewenst gedrag. Zo bleek producent en regisseur Job Gosschalk tijdens de casting voor vele grote tv- en filmproducties regelmatig aan mannelijke acteurs te vragen of ze de scène ook in hun onderbroek konden doen. Of zonder onderbroek.

Dat het er achter de schermen in Hillywood soms smerig aan toe ging, was presentator Tim Hofman ter ore gekomen. Hij was het gezicht van het online onderzoeksprogramma BOOS en had in 2019 al grensoverschrijdend gedrag de RTL-datingshow De Villa blootgelegd. De zender besloot hierop voorlopig alle realityseries op te schorten. Twee jaar later, in augustus 2021, plaatste Hofman een nieuwe, cryptische oproep op social media. Hij had ‘bepaalde geluiden, uit bepaalde hoeken, over bepaalde talentenjachten’ gekregen, over zaken die niet door de beugel konden. Wie zijn of haar verhaal wilde delen, kon contact opnemen.

Die ‘bepaalde’ talentenjacht bleek The Voice of Holland te zijn. De zangcompetitie, bedacht door John de Mol, was dé kijkcijferhit van RTL4 en was net aan een nieuw seizoen begonnen. De ochtend na de tweede aflevering, op zaterdag 15 januari 2022, kondigde RTL aan het programma per direct van de buis te halen. Aanleiding was een mail van Hofman met ‘aantijgingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag en machtsmisbruik’ achter de schermen. Alle onthullingen zouden volgen in de BOOS-uitzending van 20 januari.

Direct begon het speculeren. Voormalig coach Marco Borsato was kort ervoor al van zijn voetstuk gevallen na aangifte van seksueel misbruik. Binnen een paar uur bekende Jeroen Rietbergen schuld. Als bandleider bij The Voice had hij zijn handjes niet thuis kunnen houden, erkende de geliefde van Linda de Mol. Beetje bij beetje kwam er, nog voor het onderzoek van BOOS online stond, meer dirt naar buiten. Zeker toen twee oud-deelnemers van The Voice en slachtoffers van seksueel grensoverschrijdend gedrag op dapper op televisie hun verhaal deden.

maandag 17 januari 2022, 22.00 uur
BEAU, RTL4
1.239.000 kijkers

De uitzending
De hele uitzending van Beau staat in het teken van de misstanden bij The Voice of Holland, nota bene uitgezonden op dezelfde zender. Gastheer Beau van Erven Dorens ontvangt twee oud-kandidaten: Kirsten Berkx en Nienke Wijnhoven. Bij alle twee is de veelbesproken bandleider Jeroen Rietbergen uit de band gesprongen. Aan tafel vertelt Kirsten over een van de vunzige opmerkingen die ze kreeg. “Ik liep over de gang en hij loopt achter mij en hij zegt: ‘Wat heb jij een geil broekje aan.’ Jij hebt als man het recht niet om zoiets tegen een meisje, ongeacht haar leeftijd, te zeggen.” Bij Nienke ging hij nog verder. “Er was ook een situatie dat hij zei: ‘We hebben hier boven allemaal studio’s.’ Je bent in hart en ziel muzikant en je denkt: leuk, ik maak ook eigen werk en ben wel benieuwd hoe het eruitziet.” Ze ging op zijn aanbod in. “Er is op dat moment een verkeerde communicatie geweest, heb ik mezelf altijd gezegd, terwijl je jezelf natuurlijk nooit de schuld moet geven. En dat hij wel even ging voelen. Je staat echt van: what the hell. En tegelijkertijd denk je: heb ik dan toch per ongeluk een signaal gegeven?”

Aan de andere kant van de tafel lopen bij Kirsten de tranen over de wangen. “Ik ben zo boos!”, roept ze uit. Medegast Marc-Marie Huijbregts steekt vanaf de barkruk de dames een hart onder de riem. “Je moet je ook niet daarvoor schamen, daar kan je niks aan doen! Het is niet jouw schuld, je bent in een situatie gekomen waarin jezelf geen controle had.” Medegast Kees van der Spek duidt als misdaadjournalist: “Dit is ook waar het strafbaar wordt, hè?”. Tv-duider Angela de Jong wijst erop dat Jeroen Rietbergen jaren ervoor achter de schermen al was aangesproken op zijn gedrag: zijn schoonvader John de Mol had hem een tik op de vingers gegeven. “Er werd dus ook niet opgelet of meneer nog een keer in de fout ging, niemand die daarop aansloeg”, aldus De Jong.

In de live-uitzending komt nog een naam op tafel: die van Ali B., een van de huidige coaches van The Voice. Nienke blikt terug op een negatieve ervaring met de rapper, in een hotel na een van de liveshows. Alle verhalen maken presentator Beau pissig en verdrietig. Niet zo gek, voor wie wist dat hij in het begin van zijn carrière zelf te maken had met een ongewenst voorstel voor een naaktshoot van regisseur Job Gosschalk. De presentator prijst de twee dames dan ook veelvuldig, dat ze zo dapper en open hun verhaal willen doen.

Roofdieren
De verhalen van Kirsten en Nienke bleken slechts het topje van de ijsberg. Als drie dagen later de uitzending van BOOS over The Voice online komt, barst de bom. Negentien vrouwen hadden zich gemeld met verhalen over Jeroen Rietbergen. Naast het geval van aanranding stuurde de bandleider met regelmaat ongepaste appjes en dickpics. Coach Ali B. werd beschuldigd van verkrachting en betasting van vrouwen, wat resulteerde in twee aangiftes. De rapper zelf ontkende direct alle aantijgingen. Over voormalig coach Marco Borsato kwamen van zes vrouwen meldingen binnen, van wie drie minderjarig waren toen de incidenten zich voordeden. Tot slot zou ook een regisseur van de talentenjacht, die niet met naam werd genoemd, vrouwelijke kandidaten hebben betast.

Niet alleen de vier roofdieren, ook producent zelf John de Mol kwam onder vuur te liggen. Tegenover Tim Hofman zei hij weliswaar geschrokken te zijn van de onthullingen, maar stelde dat er genoeg ‘handleidingen en loketten’ waren om ongewenst gedrag tegen te gaan. De vrouwelijke slachtoffers bleken het gewoon niet te melden, was zijn conclusie. Zijn victim blaming zorgde voor nog grotere woede. Wat en hoeveel De Mol zelf van de misstanden wist, blijft de grote vraag. Dat gold ook voor die andere De Mol, Linda. Haar man, bandleider Jeroen Rietbergen, was nota bene een van de hoofdrolspelers en ook zouden er meldingen bij haar eigen magazine zijn gedaan. The Voice-presentatrice Chantal Janzen wist van niets en walgde van de ‘rotte appels’, coach Anouk sprak van ‘een grote corrupte bende’.

Er volgden tal van onderzoeken, zowel intern en extern, en ook het Openbaar Ministerie wilde de onderste steen boven krijgen. Jeroen Rietbergen en de regisseur werden uiteindelijk niet vervolgd. Ali B. werd veroordeeld, Marco Borsato werd uiteindelijk vrijgesproken. Ondanks het besmette format maakte The Voice vijf jaar later een comeback maken, zonder de rotte appels en mét strikte regels backstage. Tegelijkertijd was de hele televisiewereld wakker geschud en bleken er bij meer programma’s misstanden te zijn geweest. Met commissies, rapporten en richtlijnen moet het er achter de schermen veiliger aan toe gaan.