Toppop
Topartiesten in de studio
22 september 1970
Net als de radio bracht de televisie muziek in de huiskamers, maar dan mét beeld. Dankzij Toppop kwamen grote buitenlandse namen naar Nederland, om in het popprogramma topmuziek te maken.
Half acht is het tijd voor AVRO-dinsdag. Een nieuwe programma-opbouw. Eerst de première van AVRO’s TOPPOP, een popshow die door de kijkers zelf wordt samengesteld. De eerste keer maakte Rien van Wijk zelf de selektie van optredende artiesten aan de hand van de hitlijsten, maar de volgende keren mag iedereen zijn wensen laten horen ten aanzien van de medewerkers. Alleen het danseresje Penny de Jager blijft.
Leekster Courant, 17 september 1970
De AVRO levert dit winterseizoen met een Toppop programma een bijdrage tot verbetering van de communicatie met de kijkers. De samenstelling van de wekelijks popshow ligt grotendeels in handen van het popminnende publiek zelf, dat mag schrijven wat de Toptoptoppers en wat de Toptoptippers zijn. Of, voor wie het popjargon niet feilloos beheerst: de kijkers mogen zeggen welke nummers in het programma komen, óf omdat ze al een hit zijn óf omdat ze dat best nog eens kunnen worden.
De Tijd, 22 september 1970
Nederlandse Top of the Pops
De AVRO had er in eerste instantie weinig vertrouwen in: een wekelijks programma met popmuziek. Hoe krijg je artiesten zo ver om hieraan mee te werken? De omroep gaf bedenker Rien van Wijk toch een kans. Hij wilde een Nederlandse variant maken van de Britse show Top of the Pops. Om kosten te besparen werd een smoezelige studio in Amsterdam afgehuurd. Bovendien zouden de afleveringen in zwart-wit worden uitgezonden, want dat was goedkoper dan in kleur. Voor de presentatie werd uit talloze audities de 23-jarige Ad Visser gekozen, met als belangrijkste argument ‘dat hij alles uitstraalde behalve het zijn van een presentator’.
dinsdag 22 september 1970, 19.30 uur
Toppop, Nederland 2 (AVRO)
De uitzending
Een ‘democratisch popprogramma’, zo werd TopPop aangekondigd. In de Avro-bode zat een bon waarop de kijkers hun ‘toppoptoppers’ en hun ‘toppoptippers’ konden invullen en opsturen. Omdat er voor de eerste uitzending nog geen stemmen waren binnengekomen, had Rien van Wijk zelf een lijstje met toppers en tippers opgesteld.
De week erop is de eerste échte hitparade een feit. De kijkers hebben hiervoor massaal hun bon ingestuurd naar de omroep, met een top vijf als resultaat. Het populairst blijkt Black Sabbath met Paranoid. En zo verschijnt de Britse band met Ozzy Osbourne in de studio bij Ad Visser. Het optreden van Bonnie St. Claire’s vindt niet plaats in de studio: voor haar optreden is een volledige videoclip opgenomen. De kijker ziet de zangeres prachtig playbacken in de Soesterduinen.
Met „Toppop” is men kennelijk nogal wat van plan, afgaande op de toevoeging jaargang 1, aflevering 1. Hoeveel jaargangen het gaat halen is moeilijk te voorspellen, maar de opzet is nogal star: vijf filmpjes van popsterren, waaruit er één gekozen mag worden die volgende week opnieuw verschijnt. Er moet nog wel iets mee gebeuren, lijkt me om het echt populair te maken, maar op zich zelf is het leuk dat er ruimte voor pop is gevonden.
Nieuwsblad van het Noorden, 23 september 1970
Ad Visser, 23 jaar, presentator van het door lezers van het weekblad Muziek Express tot „beste jongerenprogramma van 1970″ uitgeroepen tienerhalfuur van de AVRO waarin vorige week voor de tiende maal achtereen „She Likes Weeds” op de eerste plaats stond: het veelbekeken „Toppop.” „Ik doe gewoon de Ad Visser-stijl” zegt Ad zelf over zijn onwaarschijnlijk spontane manier van presenteren „en het programma slaat enorm aan.
De Tijd, 13 februari 1971
Groot, groter, grootst
‘De slechtste presentator van de tv’, werd Ad Visser in de kranten genoemd, door zijn ietwat onbeholpen voorkomen. Zowel de omroep als de kranten vroegen zich af of Toppop het vol zou houden: elke week nieuwe artiesten naar de studio halen. Dat bleek weldegelijk het geval. ABBA, Michael Jackson, Queen, David Bowie: ze kwamen allemaal in de studio langs. Artiesten hadden al snel door dat een optreden in dit Nederlandse programma voor een doorbraak kon zorgen, ook in de rest van Europa. Het verhaal ging dat Bruce Johnston van The Beach Boys ook zorgde voor goede reclame. Na een optreden in december 1970 belandde hij per ongeluk in de kelder van de smoezelige studio, waar de makers van een pornoblad op dat moment een feest hadden met schaars geklede vrouwen en wiet. Dolenthousiast vertelde Johnston aan collega’s over wat hij bij de opnames van Toppop had meegemaakt.
Soms lukte het niet om in korte tijd de artiesten naar de studio te krijgen en gingen de makers zelf naar de artiest toe. Met de Griekse zanger Demis Roussos werd op de Akropolis een clip opgenomen, met het logo TopPop op de achtergrond. Als bedankje werd Ad Visser later uitgenodigd voor een feest op een van Roussos’ jachten. Mochten er van een nummer écht geen beelden zijn, dan was er altijd nog Penney de Jager. De wilde danseres liep al sinds de eerste aflevering als rode draad door het programma en danste op vele internationale hits.
TopPop kreeg in de loop der jaren enkele fikse metamorfoses. Het stemmen met de bonnen werd afgeschaft toen sommige fanclubs daar iets te gretig gebruik van maakten. Met meer succes werden de budgetten groter: al snel mocht er in kleur worden gefilmd. Grafisch ontwerper Frans Schupp ging los op het decor. Voor het eerst werd er volop gewerkt met chroma-key (green screen), waardoor achter de artiesten allerlei beelden verschenen. Artiesten zongen boven op de lichtgevende letters van TopPop of tussen twee meter hoge dieren: niets was te gek. Het was een muzikaal én visueel spektakel.
Begin jaren tachtig groeide de behoefte aan een nieuw geluid. Met Countdown bij Veronica was een concurrent gekomen, die steeds vaker primeurs afpakte. Bovendien ontdekten de internationale artiesten dat het ook mogelijk was zélf een videoclip te maken: dat scheelde heel wat reizen. In 1985 verliet Ad Visser het zinkende schip, drie jaar later hield Toppop het voor gezien.
5x muziek op tv
1. Pas geperst (1958)
Trombonist Pi Scheffer werd door de NCRV aangetrokken voor een nieuw muziekprogramma. In Pas geperst werden de laatste grammafoonplaten besproken en laten horen.
2. Top of Flop (1961)
Herman Stok presenteerde de Nederlandse variant van het Amerikaanse Jukebox Jury. Een panel en het studiopubliek mochten de platen beoordelen. Bij een ‘top’ rinkelde Stok een bel, bij een ‘flop’ werd op de toeter geblazen.
3. Op volle toeren (1978)
Na zeven jaar werd het TROS-muziekprogramma Op losse groeven omgetoverd tot Op volle toeren, nog altijd met Chiel Montagne als gastheer. Alle vormen van Nederlandstalige muziek, van kleinkunst tot carnavalskrakers, waren welkom in de bomvolle studio.
4. MTV (2000)
Al sinds 1987 kon MTV Europe in Nederland worden gekeken, maar dertien jaar later verscheen een Nederlands kanaal van de Music Television. Naast de laatste videoclips zagen kijkers jonge talenten als vj, waaronder Katja Schuurman, Daphne Bunskoek en Johnny de Mol.
5. Top 2000 à Go-Go (2002)
Popprofessor Leo Blokhuis deelde de achtergrondverhalen bij platen uit de Top 2000-lijst. Tot 2021 stond presentator en muziekliefhebber Matthijs van Nieuwkerk aan zijn zijde.
Bekijk meer beeldbepalende momenten uit 75 jaar tv:
© 75 Jaar TV / Menno Woudt (2026) Alle beelden behoren tot de rechthebbenden