In november 1969 waagte Mies Bouwman zich aan een gedurfde comeback. Geen indringende interviews meer, maar een sprankelende zaterdagavondquiz vol kennis, spektakel en live-spanning. Eén van de acht groeit uit tot een televisiefenomeen.

Licht uit, spot aan
Ze was in het begin van de jaren zestig razend populair geworden: Mies Bouwman. Als omroepster en presentatrice, maar vooral als gezicht van de liefdadigheidsactie Open het dorp, was ze uitgegroeid tot de koningin van de Nederlandse televisie. Maar al kort daarna wankelde haar troon. Haar deelname aan het omstreden satirische programma Zo is het toevallig ook nog ‘ns een keer schoot veel tv-kijkers in het verkeerde keelgat. In haar Mies en scène bleek ze bovendien ook een kritische interviewster te zijn – toch minder gezellig. Toen het praatprogramma in 1969 stopte, ontwikkelde de VARA een nieuwe rol die haar geliefder dan ooit zou maken: die van quizmaster.

Het nieuwe zaterdagavondprogramma Eén van de acht was in een brainstormsessie in de studio bedacht. Acht krantenlezers zouden in de quiz de strijd met elkaar aangaan. Ze werden getest op hun algemene kennis en op vaardigheden in korte spelletjes. De acht kandidaten werden teruggebracht naar twee voor een vragenduel. Mies Bouwman sprak hierbij de woorden ‘Licht uit, spot aan’, wat niet alleen voor de kijkers, maar vooral voor de technici een handige cue was. Uiteindelijk mocht slechts één van de acht deelnemers door naar het eindspel: de lopende band. Met flink tempo kwamen hier allerlei artikelen op voorbij. Wat de deelnemer hiervan in de minuut die volgde zich kon herinneren, kreeg-ie mee als prijs. Het werd het hoogtepunt van de quiz, dat in vele shows en verenigingen zou worden nagedaan. 

zaterdag 22 november 1969, 20.20 uur
Eén van de acht, VARA

De uitzending
Vanuit het Kurhaus in Scheveningen presenteert Mies Bouwman de eerste show, inclusief publiek en 38-koppig orkest. Tussen de rondes door zijn er muzikale optredens, onder andere door zangeres Esther Ofarim en de Roemeense pianist Eugen Cicero. De grootste ster van de avond is Mies Bouwman zelf, die haar koninklijke status weer heeft terugverdiend. Ze praat met gemak de dik anderhalf uur durende show aan elkaar. In de uitzendingen die zouden volgen zou dit soms ruim twee uur duren.

Miljoenenpubliek
Recensenten vonden de show iets té en vonden dat ‘quiz-miss Mies’ te goed was voor dit platte amusement. De kritiek boeide de kijker niet. De eerste uitzending trok direct al een miljoenenpubliek. Jarenlang zouden gemiddeld niet minder dan zes miljoen mensen op zaterdagavond inschakelen op Eén van de acht. In 1972 haalde ze een zelfs een uitschieter van negen miljoen kijkers. Elke maand werd uitgepakt, met grote artiesten. Of grote dieren, bij de keer dat Mies op een paard de studio binnenkwam. Bij de vierde uitzending ging alles mis wat live op televisie mis kon gaan: struikelende kandidaten, camera’s die uitvielen en telefoons die niet werkten. Mies Bouwman werd volop geprezen dat ze eigenhandig en improviserend de avond bij elkaar hield.

Eén van de Acht was het eerste Nederlandse ‘format’ dat aan het buitenland werd verkocht, te weten aan Duitsland (Am laufenden Band) en aan Engeland (The Generation Game). En dat terwijl het meest kenmerkende onderdeel – de lopende band – oorspronkelijk uit een Duits tv-programma afkomstig was. Na vier seizoenen stopte Eén van de Acht en vertrok Mies Bouwman naar de AVRO. Daar sloeg haar nieuwe amusementshow niet aan, met als gevolg dat werd teruggegrepen op het oude succes. In 1976 volgde zodoende een laatste reeks van Eén van de acht. Daarna was het voor Mies Bouwman en de quiz ‘licht uit, spot uit’.

4x quizzen op tv

1. Baantjes jagen (1955)
Naar Amerikaans voorbeeld bracht de VARA een van de eerste echte quizzen naar de Nederlandse televisie. In Baantjes jagen moest een panel het beroep van een kandidaat raden. Bij gebrek aan beter werd ernaar gekeken, want volgens Het Vrije Volk waren de panelleden ‘amateurs’ die niet uit de verf kwamen.

2. Weet wel wat je waagt (1957)
Theo Eerdmans werd de eerste echte quizmaster van de televisie en scoorde miljoenen kijkers met zijn tv-quizzen, bijgestaan door zijn trouwe assistente Maud van Praag. Na Weet wel wat je waagt volgden nog onder meer Je neemt er wat van mee en Tel uit je winst. 

3. Wie van de Drie (1963)
De top van de AVRO was met de boot naar Amerika geweest en nam het format To tell the truth mee naar de tv-studio’s in Nederland. Wie van de drie werd in de jaren zeventig pas echt groot, dankzij een sterrenpanel met onder meer Martine Bijl en Albert Mol.

4. Twee voor Twaalf (1971)
VARA-coryfee Ellen Blazer bedacht de kennisquiz, waarin twee deelnemers twaalf vragen moeten beantwoorden, om vervolgens het twaalfletterwoord te raden. Joop Koopman presenteerde de eerste jaren, na de een pauze van tien jaar nam Astrid Joosten het stokje over.

Bekijk meer beeldbepalende momenten uit 75 jaar tv:

© 75 Jaar TV / Menno Woudt (2026) Alle beelden behoren tot de rechthebbenden