Willem Ruis Show

Quizmaster om te zoenen

1 mei 1976

Hij was nog jong en onervaren, en dat was precies wat de KRO nodig had. Met Willem Ruis op de buis was een meesterlijke quizmaster ontdekt, die ten onder zou gaan aan zijn eigen succes.

In het diepe
Hij was geen onbekende in omroepland. Al in de tijd dat hij als steward voor de KLM werkte, had hij met enig succes eigengemaakte reportages aan de omroepen gesleten. Voor de radio presenteerde hij het sportprogramma Langs de Lijn en werkte voor tv mee aan De Van Speyk Show. Maar een echte Bekende Nederlander was Willem Ruis nog niet. Daar kwam in één klap verandering in, toen de presentator een eigen show kreeg mét zijn naam in de titel.

Vanaf de jaren zeventig was de quiz op televisie langzaam geëvolueerd tot een ware spelshow. Het succesvolle Eén van de acht van Mies Bouwman had bewezen dat amusement dé sleutel was tot een groot publiek. Andere omroepen bedachten daarom nieuwe studioprogramma’s, al ‘leenden’ ze veelal elementen uit Amerikaanse shows. De AVRO bracht de Wie-kent-kwis met Fred Oster en de KRO had De Berend Boudewijn Kwis. Keurige quizmasters, maar soms iets té keurig: critici noemden ze ‘pratende pakken’. Het spektakel zat ‘m niet in de presentatoren of in de spelletjes, maar vooral in de prijzen: wasmachines, koelkasten en televisies maakten menig tv-kijker jaloers.

Na een paar jaar was De Berend Boudewijn Kwis uitgewerkt. De KRO zocht een opvolger. De jonge Willem Ruis werd getipt. Hem werd aangeboden om in de luwte van de zomer een aantal proefuitzendingen te maken. Dat weigerde hij: andere ‘talenten’ waren door voorzichtig te beginnen met een klein publiek nooit uitgeroeid tot ster. Willem Ruis wilde meteen op zaterdagavond het grote werk doen. De KRO nam het risico en ging akkoord.

zaterdag 1 mei 1976, 20.25 uur
De Willem Ruis Show, Nederland 2 (KRO)
Aantal kijkers: 4,8 miljoen

De uitzending
Toegegeven: De Willem Ruis Show was eigenlijk nog de oude Berend Boudewijn Kwis. De spelletjes, de prijzenregen en ook de spreekstalmeester Pierre van Ostade waren in de studio achtergebleven. In de eerste aflevering gaan vier echtparen met elkaar de strijd aan met onder meer een spelletje kwartet, het inschatten van de mening van het Nederlandse volk en door woorden te raden in het medeklinkerspel (‘WLLMRS’). Er is een panel van prominenten aanwezig, onder wie zangeres Rita Corita en schrijver Harry Mulisch. De kandidaten en panelleden moeten woorden invullen en bij gelijke antwoorden wordt er gescoord. De prijzen zijn in het decor opgesteld in kasten met glazen deurtjes. Als ware koopman verheerlijkt Pierre van Ostade wat er allemaal te winnen viel: een koffie- en theeservies, een spinnewiel, een wereldatlas en een grill-bakoven, zelfreinigend bovendien!

Anderhalf uur spelletjes, maar zónder pratend pak. In plaats daarvan beweegt een energieke presentator door de studio, met het haar ietwat warrig, een overhemd met nét een knoopje te veel open en een ketting om de hals. Willem Ruis praat net zo losjes als hij met de kandidaten omgaat. Losbandig wellicht: hij kust de vrouwelijke kandidaten, iets wat nog nooit eerder is vertoond. De mannen geeft hij soms een joviale klap op de schouders. Hij is niet onberispelijk, wél menselijk. In het finalespel heeft het echtpaar een zes en een drie gedobbeld. “Acht!”, roept de presentator uit, waarna het publiek “negen” begint te scanderen. “O, u kijkt ook natuurlijk, mijn oude schoolmeester… het is nooit echt iets geworden.”

IJdel en ambitieus
Alleen de tv-criticus van De Telegraaf was weinig enthousiast. Behalve zijn uitdagend vooruitgestoken kin had hij niets bijzonders aan Willem Ruis kunnen ontdekken. ‘Vroeger was hij hofmeester bij de KLM en bracht hij biefstukjes rond in het vliegtuig en nu strooide hij met fietsen.’ De rest zag het wel: Willem Ruis was een natuurtalent. Hij was zéker niet de nieuwe Berend of de nieuwe Oster. Hij was jong en wild en gaf het beroep van quizmaster een nieuwe invulling. Hij presenteerde niet enkel de show, hij máákte de show. Door zijn intieme contacten met de vrouwelijke kandidaten kreeg hij al snel de bijnaam Kissmaster.

De eerste Willem Ruis Show trok meteen miljoenen kijkers – zelfs meer dan de traditionele Dag van de Arbeid-programmering van de VARA, en dat was pijnlijk. Toch was het uiteindelijk dezelfde VARA die vijf jaar later de razend populaire Willem Ruis zou kopen. Hij ging er de gesponsorde Willem Ruis Lotto Show maken. Zijn nieuwe salaris, naar verluidt zo’n 300.000 gulden per jaar, maakte heel wat tongen los.

In een van zijn vele interviews gaf Willem Ruis zelf toe: hij was ijdel en gevaarlijk ambitieus. Dat niet alles voor de wind ging, raakte de presentator. Een tv-carrière in Duitsland bleek kein Erfolg te zijn en ook zijn filmdebuut flopte. Privé strandde zijn huwelijk, wat zorgde voor een toevlucht in drank en drugs. Ondertussen maakte hij voor de VARA vanaf 1984 zijn grootste show tot dan toe: de Sterrenshow. Met een grote reizende circustent werd vanaf verschillende plaatsen in Nederland uitgezonden. De tv-kijker genoot van de grote decors, artiesten en spelletjes. Maar het was een loodzware onderneming, ook voor de presentator. Op vakantie in Spanje in de zomer van 1986 werd Ruis getroffen door een hartstilstand, nog maar 41 jaar oud. Daarmee verloor Nederland plots een showman die had laten zien: amusement kan altijd amusanter.