De komst van Talpa

Veel sterren, veel geld, weinig kijkers

13 augustus 2005

Voor zijn nieuwe zender haalde John de Mol de tv-wereld overhoop. Met grote bedragen, grote namen en grote ambities werd Talpa aangekondigd. Maar nog voor de zender van start was gegaan, hadden veel kijkers het al bekeken.

Overstappers
Het bleef altijd de grote droom van John de Mol: de baas zijn van een eigen tv-zender. Eentje met succes, welteverstaan. Dat laatste was niet vanzelfsprekend, had hij in 1996 al met het geflopte Sport7 ontdekt. Dit keer zette De Mol alles op alles om in zijn missie te slagen. Daarvoor was zijn belangrijkste troef: geld. Mede dankzij de verkoop van het bedrijf Endemol werd zijn vermogen destijds geschat op 1,6 miljard euro. In september 2004 kondigde hij trots aan uit te gaan zenden in de avonduren op het kinderkanaal Nickelodeon. Het zou een brede familiezender gaan worden, met sport als belangrijke pijler. Om dat voor elkaar te krijgen, startte een plundering van het medialandschap.

Om te beginnen ging De Mol de strijd aan om het voetbal. Met een bod van 35 miljoen euro wist hij voor drie jaar de rechten van de samenvattingen van het eredivisievoetbal te bemachtigen. De NOS viste met een bod van 30,5 miljoen euro achter het net, waardoor Studio Sport in één klap buitenspel werd gezet. De Mol beloofde er geen ‘voetbalshow’ van te gaan maken, maar kijkers vreesden voor alle reclameblokken tussen de wedstrijden door. Niet alleen het voetbal ging verhuizen. Dat Linda de Mol, inclusief haar tv-hit Miljoenenjacht, de TROS verliet om haar grote broer te gaan helpen, verbaasde niemand. Maar er volgden nog veel meer tv-sterren, waaronder Beau van Erven Dorens, Humberto Tan, Bridget Maasland en Ivo Niehe. Barend en Van Dorp werden compleet met talkshow en al overgeheveld. De meest besproken overstapper was Kopspijkers-gezicht Jack Spijkerman, die volgens de media de arbeidersomroep VARA puur en alleen inruilde voor ‘het grote geld’.

De programma’s en presentatoren waren dan al binnen, hoe de zender ging heten bleef lang onduidelijk. Uit een prijsvraag was de naam Tien gekozen – het leverde een 24-jarige man uit Tilburg nog een auto op. Concurrent SBS gooide echter roet in het eten, omdat zij de rechten bezaten van het ingeslapen merk TV10. De zender kreeg daarom de naam van De Mols productiemaatschappij Talpa (Latijn voor Mol). In de maanden voor de lancering liet De Mol vooral weten ‘niets nieuws te gaan doen’. Naast enkele nieuwe programma’s waren het juist vertrouwde formats en gezichten, die de kijker nu alleen op een ander kanaal zouden gaan zien. Het liefst genoeg kijkers om binnen het seizoen een marktaandeel van tien procent te verwerven. 

zaterdag 13 augustus 2005, 20.00 uur
Linda, Beau & Jack, Talpa
Aantal kijkers: 1.053.000

De uitzending
Het is aftellen voordat Talpa officieel van start gaat. Letterlijk, want een aftelklok verschijnt steeds groter in beeld. Ondertussen worden voorproefjes getoond van programma’s die bij Talpa gaan komen. Nieuwe series als Parels en Zwijnen en de comedy Samen, maar ook het klusprogramma Je leven in de steigers en het vertrouwde Expeditie Robinson. Het is gieren geblazen als Gerard Joling en Gordon voor hun nieuwe reallifesoap over de vloer gaan bij een varkenshouderij (Geer: “Het stinkt overal naar de ammonia”, Goor: “Het is net of ik seks met m’n werkster heb gehad!”).

Als de klok op nul staat, ploft een koppel op de bank neer voor de televisie, bijna bovenop hun tweejarige kind. Ook een groep vrienden en andere doorsnee gezinnetjes, keurig binnen de commerciële doelgroep van 20-49 jaar, zetten de tv aan voor Talpa. Net als Beau en Linda, die plaatsnemen in luxe fauteuils in de villa van Linda zelf. Met een vingerknip tovert Linda het logo in beeld. “U heeft natuurlijk al hartstikke veel gehoord over dat Talpa, over de voetbalrechten, de naam, John de Mol en al dat geld, Jack Spijkerman”, vertelt ze. Allemaal bullshit, vindt Beau: “Waar het om gaat is wat de zender te bieden heeft.” Het belooft een gewone zender te worden, stellen de twee boegbeelden. “Daarom geen groot gala met showballet en veren, we zitten gewoon lekker bij mij thuis, hopelijk zoals u ook gaat kijken”, vertelt Linda, terwijl Beau nog een glas champagne inschenkt.

Het openingsprogramma is een verzameling van promo’s voor de nieuwe én oude programma’s. Eveneens wordt een kijkje thuis genomen bij enkele van de gezichten, zoals Bridget en Barend en Van Dorp (“die wonen nu samen”, grapt Beau). Als aangekochte hofnar van Talpa gaat Jack Spijkerman op zoek naar cabaretiers, die mee willen werken aan zijn vervolg op Kopspijkers. Minister Johan Remkes (Thomas van Luyn) moet er niet aan denken en ook politicus Hilbrand Nawijn (Mike Boddé) wil niet zomaar met elke partij in zee. Viggo Waas en Peter Heerschop rennen zelfs weg als Spijkerman ze op straat aanspreekt. “Arme Jack, hopen dat-ie straks meer succes heeft”, spreekt Beau serieus.

Als na enige tijd het eerste reclameblok volgt, blijkt dat voor de kijker ook de moeite waard. Voorafgaand verschijnt in beeld: ‘Test je geheugen, let op in het reclameblok en maak kans op geweldige prijzen.’ Het was de commercial van Toyota die centraal stond in dit geheugenspel. Na de reclame zouden er nog meer voorproefjes worden getoond én gehoord, waaronder de tune van het voetbalprogramma De Wedstrijden. Die was zelfs door dj Tiësto gecomponeerd, deelde Beau trots mee. De eerste avond straalde uit dat Talpa wel een succes moest worden.

De kijkers bleven weg
Met gemiddeld een miljoen kijkers over de hele avond was Talpa op de eerste uitzenddag de best bekeken zender van het land. De Mol droomde al hardop over een tweede zender. Na de eerste uitzending van De Wedstrijden op zondag waren de kijkers nog enigszins positief over de uitzending zelf, maar al die reclame, dat was toch wel vervelend. Het voetbal trok de meeste kijkers bij Talpa, maar toch zo’n anderhalf miljoen minder dan bij Studio Sport. 

Dat de kijker de zender wel wist te vinden, bleek uit enkele bestaande en nieuwe successen. Het gesponsorde Miljoenenjacht en 1 tegen 100 scoorden net als bij de TROS dik boven het miljoen, nieuwe series als Gooische Vrouwen en Voetbalvrouwen bleken een schot in de roos en Joling & Gordon over de vloer bleek even plat als vermakelijk. Maar na een paar maanden bleven de kijkcijfers over de hele linie genomen achter. De vooravond, met nieuwe programma’s als Thuis (gebaseerd het Amerikaanse keuvelprogramma The View) en NSE (een mix van RTL Boulevard en RTL Nieuws) flopten grandioos. Vele dramaseries van eigen bodem werden enkel een kijkcijferdrama en over de talkshows op de zender werd niet gepraat. De grootste tegenvaller was voor de duurbetaalde Jack Spijkerman, die met zijn spin-off Koppensnellers nog geen kwart van zijn oude VARA-publiek wist te bereiken.

In de anderhalf jaar na de start waren er enkele lichtpuntjes en reddingsboeien. Zo bleek de pesterige Big Brother-variant De Gouden Kooi voor ophef én extra kijkers te zorgen. Ook kreeg de zender in 2006 meer zendtijd en mocht het toch de naam Tien gaan dragen. De naamswijziging zorgde echter niet voor een nieuw imago – en dat bleek inmiddels wel het grootste probleem van de zender te zijn. De zweem van commercie en hard geld deed Tien uiteindelijk de das om. In het voorjaar van 2007 kwamen de geruchten dat de zender op zou gaan in RTL. Succesvolle programma’s en sterren vonden daar een nieuw onderkomen. Vanuit de tuin van De Gouden Kooi werd op 17 augustus 2007 De Laatste Show uitgezonden. Onder andere Linda, Beau en Jack blikten terug op de hoogte- en dieptepunten. Laatstgenoemde liet weten geen ‘centje spijt te hebben’ van het avontuur. Dat het afscheidsprogramma een schamele 342.000 kijkers trok, zei genoeg.

Op de plek van Tien verrees RTL8. John de Mol dook weer ondergronds, maar niet voor lang. Met de programma’s die wél scoorden ging hij later de boer op, in binnen- en buitenland. In 2011 ging hij zich bemoeien met SBS, om in 2017 alle aandelen van de zendergroep in handen te krijgen. Door dit keer op een rijdende trein te stappen had John de Mol dan toch eindelijk zijn droom waargemaakt: een zender met bestaansrecht.