RTL Véronique

Nederlandse commerciële tv uit Luxemburg

2 oktober 1989

Bijna veertig jaar was de commerciële televisie buiten de deur gehouden. Uiteindelijk slaagde RTL Véronique erin om vanuit Luxemburg de Nederlandse huiskamer binnen te komen. De wereld van de televisie was plots een stukje groter geworden.

Via de achterdeur
Het was alweer vijfentwintig jaar geleden dat TV Noordzee kopje onder was gegaan. Het omroepbestel moest destijds beschermd worden tegen deze ‘illegale, met reclame doordrenkte piratenzender’. Toch kon de politiek niet voorkomen dat initiatieven voor commerciële televisie bleven opduiken. Met televisie kon immers een groot publiek worden bereikt en veel geld worden verdiend. Vanaf de jaren tachtig nam de kijktijd in Nederland sterk toe en zo ook de wens voor een Nederlandse commerciële zender. Alleen was dat nog bij wet verboden.

In het buitenland werd al volop commerciële televisie gemaakt. Eind jaren zeventig konden inwoners van het Zeeuwse Sluis al kort naar buitenlandse zenders kijken, zoals het Luxemburgse RTL. In de jaren erna kwam ook MTV Europe in de lucht. Populair werd het Britse Sky Channel. De jonge Nederlandse producent John de Mol mocht hiervoor programma’s maken. Zijn jongere zus Linda de Mol maakte haar tv-debuut in het kinderprogramma DJ Kat Show, dat ze in het Engels presenteerde. Van verantwoordelijk minister Brinkman mochten commerciële omroepen alleen op de kabel, zolang het géén Nederlandse programma’s of reclames uitzond. 

Op de lange termijn leek het onmogelijk om Nederlandse commerciële tv-zenders buiten de deur te houden. Dat zagen ze in Den Haag ook. Er werd gesproken over een commercieel net binnen het publieke omroepbestel. De TROS, AVRO en Veronica zagen een commercieel avontuur wel zitten. Toch veranderde er weinig: weliswaar kwam er een derde publiek net en extra STER-reclame, maar Hilversum bleef beschermd tegen ‘kapitalistische pulptelevisie’.

Niet geheel toevallig waren het de krachten achter Veronica die in april 1989 met concrete plannen kwamen voor een Nederlandse commerciële zender. Zij waren het wachten zat en wilden gaan uitzenden onder de vlag van het Luxemburgse RTL. In tegenstelling tot bij de publieke omroep kon op een commerciële zender wel worden uitgepakt met amusement, series, talkshows en al het andere waar de kijker op zat te wachten. Veronicabaas Lex Harding werd het gezicht van het ambitieuze project. De publieke omroep Veronica ontkende voor de bühne elke betrokkenheid bij de nieuwe zender, die RTL Véronique moest gaan heten. Het moest voor de wet immers een ‘buitenlandse zender’ blijven. Met de zogeheten ‘U-bochtconstructie’ kon via de achterdeur worden uitgezonden: in Nederland opgenomen programma’s werden vanuit Luxemburg weer naar Nederland uitgezonden.

Een maand later kwam er nóg een initiatief. Joop van den Ende maakte bekend ook een eigen commerciële zender te willen starten: TV10. Het moest een zender worden vol grote sterren en werd vooraf flink bejubeld, maar TV10 bleek juridisch minder goed dichtgetimmerd te zijn. Het Commissariaat van de Media moest in september oordelen of de twee zenders in Nederland mochten uitzenden. Geconcludeerd werd dat TV10 géén buitenlands bedrijf was. RTL Véronique werd daarentegen wél als buitenlands bedrijf bestempeld. Het was feest in Luxemburg: niet alleen mochten ze gaan uitzenden, door het wegvallen van hun concurrent zouden adverteerders zo’n 150 tot 200 miljoen gulden extra per jaar kunnen besteden. Vier dagen later was de grote openingsshow van RTL Véronique op televisie.

maandag 2 oktober, 20.40 uur
Openingsparty Véronique, RTL Véronique
Aantal kijkers: 440.000

De uitzending
Om kwart voor vier begint RTL Véronique al met uitzenden. En Luxemburgser kan het niet, met het Luxemburgse volkslied, een Luxemburgse omroepster en het Luxemburgse programma Hei eilei kuck elei. Pas om zes uur begint het Nederlandstalige deel, met de eerste commerciële nieuwsuitzending. Anchor Jeroen Pauw belooft ‘alerte en gedegen berichtgeving’ en kondigt trots het eerste onderwerp aan: dat zijn nieuwe werkgever is begonnen met uitzenden. Het kinderprogramma Telekids met Irene Moors volgt en ook het sportprogramma Match en het verborgen-cameraprogramma Gaaan, die banaan met Patty Brard staan op het programma.

De zender wordt officieel ingeluid met het openingsfeest vanuit een villa in Luxemburg. In vier talen heten presentatoren Catherine Keyl en Wessel van Diepen de kijkers welkom: het is immers écht geen Nederlandse zender. Voor een nadere kennismaking zijn de gasten letterlijk ingevlogen. Nieuw gezicht Marc Jacobs kondigt aan wat er in de ontbijtshow zou worden besproken (nagenoeg alles) en Dieuwertje Blok verklaart zich te verheugen op het nieuwe middagmagazine De 5 uur show. Catherine Keyl belt live met Dallas-acteur Patrick Duffy, die ook zeer enthousiast was dat de Amerikaanse soap straks bij Véronique te zien is. Het boegbeeld van de nieuwe zender, het flitsende fotomodel Daphne Deckers, mag alvast oefenen met het aankondigen van artiesten. Lee Towers treedt op, maar ook BZN, Gerard Joling en Het Goede Doel verzorgen de muzikale omlijsting van de show.

Na veertig minuten is het zover: het programma wordt onderbroken voor reclame. Het laatste deel van de openingsshow wordt afgesloten door cabaretier Freek de Jonge. De zender heeft al oude shows van hem aangekocht en hij treedt naar eigen zeggen nu ook nog op ‘als nieuw Luxemburgs staatsburger’. Vooral minister Brinkman moet het ontgelden. Na de show is het weer tijd voor het nieuws en het weerbericht, gevolgd door een Amerikaanse speelfilm. Tot na middernacht blijft RTL Véronique uitzenden. 

Mediachaos
Nog lang niet alle Nederlanders konden RTL Véronique ontvangen. Toch had één op de acht tv-kijkers de eerste avond op Veronique ingeschakeld. Dat was ver boven verwachting van de zender zelf. Wat de kijker te zien kreeg, leek wel heel sterk op de publieke omroep Veronica: een ‘vette, holle stem’ die de programma’s aankondigde, inclusief flitsende leaders en jingles. De programma’s hadden juist weer een hoog TROS-gehalte, al was het nieuws een verfrissend alternatief voor het NOS Journaal. Al met al was het een teleurstellende avond geweest voor wie revolutionaire televisie verwachtte: het was een gewoon avondje televisie, maar dan door adverteerders bekostigd.

Ondertussen was er sprake van een ‘mediachaos’. De Raad van State moest nog ná de eerste uitzending beslissen of RTL Véronique wel mocht uitzenden (en dat was het geval). De kritiek richtte zich niet eens zozeer op de zender zelf, maar eerder op de minister die achter de feiten aanliep. Wie hield wie nou voor de gek, door RTL Veronique als ‘buitenlandse zender’ aan te prijzen? Het was mazzel dat Luxemburgse vlag zo verdomd veel op de Nederlandse leek. De publieke omroepen waren jaloers, TV10 zwaar teleurgesteld maar de kijker was gelukkig. Het aanbod was een ratjetoe, van talkshows tot oude Amerikaanse series. Maar nieuw was het horizontaal programmeren: op vaste momenten vaste programma’s op meerdere dagen. De ontbijtshow, het middagmagazine en de nieuwsuitzendingen gaven houvast. Onder de naam RTL4 groeide de zender uit tot een succes, later met hulp van de inboedel van TV10. Pas vanaf 1992 hoefde de zender zich niet Luxemburgser voor te doen dan die was: met de nieuwe omroepwet was commerciële televisie in Nederland eindelijk toegestaan.