Wie is de Mol? met BN’ers

Bekende gezichten = betere kijkcijfers

14 januari 2005

Het format van Wie is de Mol? was in Nederland bijna begraven, totdat de makers de gouden formule toepasten: Bekende Nederlanders toevoegen. Nederland werd dol op de Mol.

Molloten
Een ‘soort Big Brother, maar dan boeiend’, omschreef NRC Handelsblad in 1999 het nieuwe spelprogramma Wie is de Mol?. De AVRO had het Belgische format met hooggespannen verwachtingen aangekocht. In Vlaanderen had het programma, daar De Mol geheten, een jaar eerder voor ongekend hoge kijkcijfers gezorgd. Tien onbekende Vlamingen gingen op avontuur in het buitenland. Door opdrachten uit te voeren, kon geld worden verdiend. Alleen één van de kandidaten was een saboteur, een verrader die ongemerkt probeerde de proeven te laten mislukken. Ofwel: de Mol. Alleen de speler die uiteindelijk de identiteit van de Mol wist te ontdekken, ging er vandoor met het geld in de groepspot. In Vlaanderen werd wekenlang op kantoor, op school, in vriendengroepen en op online fora volop gespeculeerd over wie de Mol zou zijn. 

In Nederland volgde de AVRO snel met een eigen versie. Presentatrice Angela Groothuizen, bekend van De Uitdaging, kreeg hiermee een nieuwe uitdaging. Met tien nietsvermoedende kandidaten werd naar Australië afgereisd. De deelnemers wisten niet eens wat Wie is de Mol? voor soort programma zou zijn. Een klein miljoen kijkers volgden wekelijks de avonturen, goed genoeg voor een nieuwe reeks. Tussen 1999 en 2003 werden er vier seizoenen gemaakt, die goede kritieken kregen en bovendien een trouwe groep ‘molloten’ had opgeleverd: fanatieke kijkers die minutieus speurden naar wie de saboteur zou zijn. Alleen liepen de kijkcijfers van het laatste seizoen steeds verder terug. Zorgwekkend voor zo’n duur programma, oordeelde de AVRO. Besloten werd om nog één laatste reeks te maken. Dit keer geen onbekende kandidaten maar BN’ers. Dat bleek een schot in de roos te zijn. 

vrijdag 14 januari 2005, 20.25 uur
Wie is de Mol?, Nederland 2 (AVRO)
Aantal kijkers: 1.289.000

De uitzending
Net als in het allereerste seizoen is Australië de bestemming, maar daar start de celebrityreeks van Wie is de Mol? niet. De tien bekende Nederlanders komen vier weken voor vertrek bijeen in Lisse. Zij denken aan een ongedwongen kennismaking, maar het spel blijkt daar al te zijn begonnen. De BN’ers krijgen de opdracht om te liegen ten overstaan van een kundige jury, bestaande uit oud-kandidaten en oud-Mollen uit eerdere seizoenen. Wie de jury om de tuin weet te leiden, kan geld verdienen voor de pot. Onder meer cabaretier Marc-Marie Huijbregts, radio-dj Gijs Staverman, actrice Lottie Hellingman en presentatrice Yvon Jaspers moeten een waarheid en een leugen presenteren. Laatstgenoemde liegt dat ze ooit reisleidster is geweest, maar er na drie weken mee is opgehouden. “Ik vind het niet leuk om met een groep te zijn”, biecht ze op. De rest van de kandidaten lacht, niet wetend dat de Boer zoekt vrouw-presentatrice dit seizoen de Mol is. Ze brengt dan ook geen geld op voor de pot.

De kandidaten en de kijkers ontdekken al snel dat de tien BN’ers behoorlijk goed kunnen liegen. Aan het einde van de eerste aflevering landt de groep in Australië op Kangaroo Island. Daar heeft Angela Groothuizen meteen een vervelende mededeling. “Wie is de Mol? is een hard spel en we gaan het ook gelijk hard spelen.” Met jetlag en al moeten de tien deelnemers meteen de test maken: twintig vragen over de identiteit van de Mol. Wie de meeste vragen fout heeft, moet meteen weer op het vliegtuig naar huis. De kandidaten krijgen één voor één een groen scherm, het teken dat ze mogen blijven. Maar wanneer Yvon als laatste aan de beurt is, blijkt het spel toch minder hard dan aangekondigd. “Jongens, jullie denken toch niet dat we iemand naar huis sturen als jullie net 36 uur hebben gereisd?” De kandidaten juichen, ook Yvon, al weet zij allang dat ze drie weken met de groep op pad blijft.

Speuren naar de Mol een nationale volkssport
De eerste uitzending van de BN’er-reeks scoorde twee keer zo goed als het seizoen ervoor. Elke week groeide het aantal kijkers en zo ook de Mol-gekte. Er bleek ook flink te zijn uitgepakt, met spannende opdrachten en spectaculaire locaties. Met helikopters werden de BN’ers naar het strand gevlogen voor een gigantisch spel mijnenveger. Met rugtas en al moesten ze door een nauw ondergronds gangenstelsel kruipen – wie niet durfde, haalde vijfhonderd euro uit de put. Ze moesten ringsteken op een rijdende stoomtrein, krokodillen fotograferen en stunten in een zweefvliegtuigje. In de finale was Yvon als Mol door zowel Lottie als Marc-Marie ontmaskerd, maar laatstgenoemde beantwoordde in de test de meeste vragen goed. Hij ging er, voor het oog van 1,75 miljoen kijkers, met de pot van 23.000 euro vandoor.

Het afscheidsseizoen bleek geen afscheid te zijn maar een begin van een succesvolle reeks. Wederom mét BN’ers. Waar De Mol in België na drie seizoenen alweer ondergronds was gegaan, groeide het in Nederland uit tot een van de meest succesvolle spelprogramma’s. Sinds 2005 volgde elk jaar een nieuwe reeks, soms wel twee. Op het hoogtepunt in 2021 trok de serie zo’n 4,4 miljoen kijkers. Het Belgische format was dan wel verkocht aan meer dan vijftig landen, nergens ter wereld was de Mol-gekte zo groot als hier. Tientallen websites en fora werden aan de Mol gewijd, er verschenen voor- en nabeschouwingen vol theorieën op YouTube en later ook primetime als volwaardige televisieprogramma’s. Het speuren naar de Mol was een nationale volkssport geworden.

Al die jaren bleef het format in de kern ongewijzigd, met zo nu en dan een aanpassing. Zo moest Angela Groothuizen na de succesreeks in 2005 het presentatiestokje alweer doorgeven omdat haar contract niet werd verlengd. Met vrijstellingen, jokers, topito’s en andere extraatjes konden kandidaten hun kans op deelname verlengen, wat voor veel nog-niet-zo-bekende BN’ers de ultieme springplank voor hun carrière bleek te zijn. Door fanatieke molloten moesten de makers steeds voorzichtiger te werk gaan. Actrice Inge Ipenburg (Mol nummer 7) kon met handgebaren op de groepsfoto’s hints geven naar zichzelf als saboteur. Seizoenen later werd presentator Klaas van Kruistum (Mol nummer 16) al vroegtijdig door de kijkers ontmaskerd door een té duidelijke hint. De laatste jaren veranderde Wie is de Mol? van heldhaftig avonturenprogramma naar kant-en-klaar familieprogramma. Wie de originele Mol-spanning wil ervaren, kan sinds 2016 weer zijn hart ophalen bij de Vlaamse versie. Gewoon, met onbekende kandidaten.