Tarik Z. bij de NOS

‘Journaalkaper’ zet de zender op zwart

29 januari 2015

De televisie is voor velen de manier om het laatste nieuws mee te krijgen. Tenzij het journaal zélf onderwerp wordt van het nieuws, zoals gebeurde tijdens een gijzeling in de studio van de NOS. Journaalkaper Tarik Z. zorgde voor angst op het Mediapark en vragen bij de kijker thuis.

Het Mediapark als ‘onneembare veste’
Op de dag dat de befaamde Studio Irene in Bussum werd gesloten, werden de eerste studio’s in Hilversum officieel geopend. Het omgebouwde kerkje, dat in 1952 als eerste uitzendplek voor de Nederlandse televisie diende, bleek vijftien jaar later veel te klein. De NTS was al eerder verhuisd naar wat oorspronkelijk het Omroepkwartier heette. Aan de rand van Hilversum verzamelden zich talloze tv- en radiostudio’s, plus alle techniekbedrijven die uitzendingen mogelijk moesten maken. Onder de naam Media Park was Hillywood dé plek geworden voor iedereen die voor of achter de schermen wilde stralen.

De studio’s in Hilversum trokken niet alleen genodigde, maar ook ongenodigde gasten. In 1974 werd voor het eerst een beveiligingssysteem ingesteld, nadat boze boeren hadden gedreigd de studio’s te gaan bezetten. Begin jaren tachtig bleek uit onderzoek dat de studio’s onvoldoende beveiligd waren. Bovendien werd in het NOS-gebouw jaarlijks volop gestolen: van asbakken tot video-installaties. In 1981 bedroeg dit zo’n 380.000 gulden aan gestolen goederen, rekende Het Vrije Volk uit. Een paar jaar later verscheen een 2,5 meter hoog hek om de studio’s en alle medewerkers en gasten moesten zich voortaan bij binnenkomst identificeren. Het epicentrum van de Nederlandse televisie moest een ‘onneembare veste’ worden. 

Dat er toch grote incidenten plaats konden vinden, bleek toen het Media Park op 6 mei 2002 het plaats delict werd van de moord op Pim Fortuyn. Hij was er, na een interview voor Radio 3FM, op de parkeerplaats neergeschoten. Nadien werd de beveiliging nog verder opgeschroefd. Maar zoals dat gaat: naarmate de tijd verstrijkt, gaat de scherpte ervan af.  

donderdag 29 januari, 20.00 uur
Journaal, NPO1 (NOS)
Aantal kijkers: 1.551.000

‘Even geduld aub’
In plaats van journaalpresentator Herman van der Zandt, verschijnt om acht uur ’s avonds op NPO1 de volgende mededeling op het scherm: ‘Even geduld aub. In verband met omstandigheden is er momenteel geen Journaal mogelijk.’ Het was geen technische storing, maar een menselijke verstoring, zo zou de tv-kijker pas later ontdekken. Het nieuws was zélf nieuws geworden, maar kon het niet brengen.

Enkele minuten voordat het Achtuurjournaal zou beginnen, was een man het NOS-gebouw binnengedrongen. Met een wapen bedreigde hij de portier en dwong deze om hem naar binnen te brengen. Ze belandden in de regiekamer waar een brief aan de regisseur van het journaal wordt overhandigd. De boodschap: hij wil zendtijd, anders zou er wat gebeuren. Hij was zwaar bewapend, er waren explosieven en bovendien hij was niet alleen, stond in de brief. Een medewerker bedacht snel om hem naar studio 10 te loodsen. Het is de plek waar de dagjournaals worden opgenomen, een verdieping lager dan waar het Achtuurjournaal plaatsvindt. Eenmaal in de lege studio aangekomen spreekt de dader tegen de portier: “Ik vind dat u ’t wel tof uh, u blijft wel cool, dat vind ik wel tof.” Buiten beeld antwoord de portier: “Ik ben net zo zenuwachtig als jij. Mannen onder mekaar, maar ik heb thuis ook… Ik heb, ik wil graag, heel graag naar huis. Ik ga ook niet jou in de weg zitten.” Drentelend door de ruimte vraagt de gewapende man over zijn microfoon, de camera’s en wanneer hij live kan. Dan valt een politieteam binnen. “Laat je wapen vallen!” Zonder verzet geeft de man zich over.

Wie wil weten wat zich achter het ‘Even geduld aub’ afspeelt, vindt online het snelst het antwoord. Op Twitter delen NOS-medewerkers, die het pand inmiddels ontvlucht zijn, het laatste nieuws en de eerste beelden. Concurrent RTL Nieuws onderbreekt Goede tijden, slechte tijden om iets voor half negen een extra uitzending te maken over de gijzeling bij de NOS. Pas om vijf over negen is NPO1 zelf weer in de lucht. Omdat uitzenden vanuit Hilversum niet kan, is politiek verslaggever Ron Fresen in het veilige Den Haag de aangewezen man om de kijker bij te praten. Dat doet hij zo’n anderhalf uur achter elkaar. “We hebben een heftig uur achter de rug”, begint hij. Al improviserend met de weinige beelden en quotes van NOS-collega’s praat hij de tijd vol. De geplande programmering moet hiervoor wijken. Pas tegen elf uur wordt weer naar Hilversum teruggeschakeld. Herman van der Zandt en Twan Huys, die beiden niet hoefden te presenteren die avond, praten in de studio nog langer na over de schokkende gebeurtenis. 

Stand-up van Ron Fresen
Niemand wist hoe groot en gevaarlijk de gijzeling die avond was. Zeker was dat, door de aanslag op Charlie Hebdo in Parijs een paar weken ervoor, de angst groot was. Het grote wapen en de brief, waarin over handlangers werd gesproken, zette de boel in het NOS-gebouw op scherp. Niet alleen online, ook op de radio en televisie werd meteen volop gespeculeerd over terroristische motieven, ook bij de NOS zelf. Al vlak na de arrestatie was de identiteit van de dader bekend. Het was de 19-jarige Tarik Z., eerstejaars student scheikunde in Delft. Het wapen bleek achteraf nep en ook van explosieven en handlangers was geen sprake. Hij was ervan overtuigd dat hij Nederland op tv moest waarschuwen voor de leugens van de NOS en het zwijgen over ‘het fundament van het huidige monetaire systeem’. Het leverde Tarik Z. een gevangenisstraf op.

De gijzeling bij de NOS leverde die avond enkele helden op. Allereerst de portier, die ondanks de dreiging van het (nep)wapen kalm en rustig bleef en de verwarde student aan de praat hield. Ook de medewerker die hem bewust naar de lege studio loodste had slim gehandeld. Tot slot was het Ron Fresen die, zelf ook enigszins trots, het volk had bijgepraat en gerustgesteld. Volgens hem keken er op het hoogtepunt vier miljoen kijkers naar zijn stand-up. Toch riep het incident veel vragen op. Had de NOS het voorval zelf niet veel groter gemaakt dan het was? De urenlange nabeschouwing op televisie was voor de getroffen nieuwsmakers een logische zet. Talkshows en actualiteitenprogramma’s doken die avond zelf boven op het nieuws. Dankzij de NOS keken er maar liefst 2,6 miljoen Nederlanders naar de ingelaste uitzending van RTL Nieuws. Uiteindelijk baalde menig tv-kijker aan het einde van de avond vooral dat Wie is de Mol? niet was uitgezonden.

De andere belangrijke vraag die overbleef: hoe veilig was het Media Park nu eigenlijk? In talkshows werd direct geroepen om strengere maatregelen, maar de politie en de beveiliging wilden van de studio’s absoluut geen bunkers maken. Wel kwam er meer politie en konden auto’s van bezoekers worden gecontroleerd. Dat extra beveiliging niet per se hielp, bleek twee jaar later al. In 2017 vond – buiten zendtijd – een korte gijzeling plaats op de parkeerplaats bij het pand van de publieke omroep. In 2023 liep een man met een vuurwapen en een mes het omroepgebouw van BNNVARA binnen, op zoek naar presentator Tim Hofman. Het blijft een gevaarlijk beroep, televisie maken.